↑ Powrót do Historia

Historia RTN

I. DZIEJE RADOMSKIEGO TOWARZYSTWA NAUKOWEGO (1963-2007)

Społeczne instytucje naukowe posiadają w naszym kraju bardzo bogate tradycje. Jednym z takich towarzystw, mających na celu rozwój i popularyzację nauki jest właśnie Radomskie Towarzystwo Naukowe, odwołujące się swoimi korzeniami do Towarzystwa Naukowego, które zostało założone na terenie miasta Radomia z inicjatywy ks. Kazimierza Kłaczyńskiego jeszcze w roku 1827. Obecnie działający RTN jest dumnym spadkobiercą tamtych tradycji.

Na przestrzeni wieków Radom wpisał się w mapę Polski jako ośrodek, z którym związało się w różny sposób wiele osób współtworzących życie polityczne, kulturalne i gospodarcze naszego kraju. Chlubnym rozdziałem okazały się lata niewoli, kiedy to liczni radomianie z dużym poświęceniem działali na rzecz zachowania tożsamości narodowej i rozwoju polskiej kultury. Po odzyskaniu niepodległości wysiłek ten zaowocował powstaniem szeregu organi­zacji i instytucji kulturalno-społecznych, odgrywających poważną rolę nie tylko w życiu miasta, ale również regionu. Ludzie zaangażowani w prace tych stowarzyszeń potwierdzili swój patriotyzm także w latach okupacji hitlerowskiej, włączając się aktywnie w działalność wojskowego i cywilnego ruchu oporu. Wielu z nich zapłaciło za to najwyższą cenę.

Styczeń 1945 r. otworzył w życiu miasta całkowicie nowy rozdział. Szansą na podniesienie rangi Radomia jako ośrodka kulturalnego i oświatowego stał się przede wszystkim fakt przebywania w mieście grupy naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego, wysiedlonych ze stolicy po upadku powstania. Środowisko to, kierowane przez światowej sławy naukowca prof. TADEUSZA KOTARBIŃSKIEGO, doprowadziło do powołania w 1945 r. Instytutu Naukowo-Społecznego, który w ciągu następnych trzech lat prowadził w mieście i regionie aktywną i bardzo różnorodną działalność. Z biegiem czasu w Radomiu zaczęły również powstawać lokalne oddziały ogólnokrajowych organizacji naukowych, między innymi Polskich Towarzystw: Historycznego, Geograficznego, Ekonomicznego, Lekarskiego i in.; dzięki reaktywo­waniu dawnych oraz utworzeniu nowych placówek kulturalnych, poważne sukcesy zaczęli odnosić bibliotekarze, muzealnicy i inni. Należy wspomnieć również o powstaniu w Radomiu w 1950 r. Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej Naczelnej Organizacji Technicznej – pierwszej na lokalnym gruncie uczelni wyższej.

 

II. KONFERENCJE, SYMPOZJA I SESJE NAUKOWE (2002-2004)

1. sesja naukowa pt. OD UWŁASZCZENIA DO ROZKUŁACZENIA. WIEŚ PÓŁNOCNEJ MAŁOPOLSKI WOBEC PRZEMIAN USTROJOWYCH, POLITYCZNYCH I GOSPODARCZYCH LAT 1864-1956
(11-12 grudnia 2002 r.)

Począwszy od 1999 r. Radomskie Towarzystwo Naukowe organizowało cykl sesji poświęconych dziejom wsi między Wisłą i Pilicą w XIX wieku. Trzy odbyte sesje spotkały się z bardzo dużym zainteresowaniem zarówno wśród reprezentantów środowisk akademickich, jak i regionalistów, czy też wreszcie osób po prostu zainteresowanych historią. Szeroki odbiór przedsięwzięcia i jego wysoki poziom merytoryczny pomógł zarówno w wyprowadzeniu konstruktywnych postulatów badawczych, jak i poczynieniu obserwacji dotyczących tematów, zagadnień i problemów obecnych w pamięci i świadomości społecznej. Dotyczy to zwłaszcza stanu badań nad dziejami wsi na centralnych ziemiach polskich w przedziale lat 1864-1918 (bariery wynikające z dominującego w aktach języka rosyjskiego, a w okresie I wojny światowej również niemieckiego), a także przeobrażeń zachodzących na terenach wiejskich w latach 1945-1956 – znanych w bardzo skromnym zakresie, lub też badanych w sposób daleki od obiektywizmu.

Na tym tle zrodził się projekt zorganizowania sesji popularno-naukowej, której ramy wyznaczają dwa kluczowe dla terenów wiejskich wydarzenia, w wyniku których życie gospodarcze i społeczne wsi wkroczyło na zupełnie nowe tory: uwłaszczenia 1864 r. i „polskiego października” roku 1956. Obie te daty wiążą się przełomami o charakterze ekonomicznym (nadanie chłopom na własność uprawianej przez nich ziemi oraz odejście od modelu kolektywizacji rolnictwa), mając wręcz symboliczny wymiar. Zasięg terytorialny sesji objął „region radomski” w ujęciu historycznym, a więc północno-wschodnią część dawnej guberni radomskiej (północna Małopolska wraz z pograniczem Mazowieckim) i dawnego województwa kieleckiego.

Konferencja została przygotowana wspólnie z Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu, odbyła się w dniach 11 i 12 grudnia 2002 r., a jej tematyka dotyczyła dwóch zagadnień: „Kształtowanie ekspozycji skansenowskich w zagrodach i budynkach inwentarskich” oraz „Od uwłaszczenia do rozkułaczenia” Wieś północnej małopolski wobec przemian ustrojowych, politycznych i gospodarczych lat 1864-1956”. Wygłoszono następujące referaty: dr Jan Święch: „Muzea skansenowskie w Polsce, ich rola w warunkach współczesnej rzeczywistości”; dr Zbigniew Benedyktowicz: „Symbolika domu i zagrody”; dr Tadeusz Sadkowski: „Zagroda w krajobrazie wiejskim – zagroda w muzeum na wolnym powietrzu”; mgr Maria Brylak-Załuska: „Uwalnianie muchy z bursztynu”. O problemach tworzenia ekspozycji wnętrz w zagrodach skansenowskich”; mgr Piotr Szacki; „Ślepy tor”; mgr Kazimierz Jaroszek: „Inwentarz majątkowy jako źródło do odtwarzania zabudowy i wyposażenia zagrody wiejskiej”; dr hab. Stanisław Wiech: „Stosunek władz carskich do przemian społeczno-gospodarczych wsi polskiej drugiej połowie XIX wieku”; mgr Anna Dłużewska: „Rozwój spółdzielczości regionu radomskiego (1918-1939) jako reakcja na kryzys gospodarczy wsi”; prof. dr hab. Dariusz Jarosz: „Postawy chłopów wobec polityki władzy komunistycznej w latach 1948-1956 ze szczególnym uwzględnieniem terenów między Wisłą a Pilicą”; dr Grzegorz Miernik: „Sojusz robotniczo-chłopski” – teoria i praktyka na przykładzie terenów między Wisłą a Pilicą”; mgr Justyna Górska-Siwiec: „Zmiany w obrzędowości rodzinnej na terenach wiejskich północnej Małpolski w latach 1945-1989”; mgr Andrzej Żytnicki: „Zmiany w powojennym budownictwie wiejskim (na przykładzie gminy Solec)”

2. Sesja naukowa pt. PARAFIA EWANGELICKO-AUGSBURSKA W RADOMIU 1826-2002. DZIEJE WEWNĘTRZNE – OBECNOŚĆ W HISTORII MIASTA I REGIONU – ŻYCIE RELIGIJNE
(20 listopada 2002 r.)

Radom należy do ośrodków miejskich o dużym znaczeniu dla dziejów wyznawców protestantyzmu zamieszkujących na przestrzeni wieków na ziemiach polskich. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu powstała w 1826 r. i działa nieprzerwanie do dziś. Jej erekcja była związana z silnym osadnictwem niemieckim obejmującym samo miasto, a także okoliczne powiaty usytuowane w międzyrzeczu Wisły, Pilicy i Kamiennej (realizację posługi duchowej kolonistom wiejskim zapewniały filiały parafii radomskiej w Kozienicach i Jaworze). Ze środowiska tego wywodzili się wybitni, zasłużeni dla regionu i kraju, przedstawiciele świata kultury (Oskar Kolberg), sztuki (Karol Hoppen) i życia gospodarczego (rodziny Karschów, Kindtów i Wickenhagenów). Obecnie Parafia dysponuje zabytkowym kościołem i cmentarzem grzebalnym. Warto dodać, że w jej zbiorach znajduje się unikatowa w skali kraju kronika, prowadzona od pierwszych lat działalności Parafii. Pomimo ogromnego wkładu ewangelików w rozwój Radomia i okolic, ich dzieje nie stały się dotychczas przedmiotem szerszego zainteresowania badaczy. Oprócz kilku biogramów znamienitszych osób, a także nielicznych prac o charakterze ogólnym, w których występują przyczynkarskie informacje na temat miasta, o omawianej problematyce nie napisano w praktyce nic. Zaważyło na tym w dużej mierze – pomimo zachowania bogatych źródeł archiwalnych – potoczne i niesłuszne postrzeganie spraw związanych z dziejami ewangelicyzmu, a tym samym osadnictwa niemieckiego, wyłącznie przez pryzmat II wojny światowej.

Celem sesji było przybliżenie współczesnym szeroko rozumianej historii ewangelików w Radomiu i okolicach miasta. Sesja odbyła się 20 listopada 2002 r. w Ośrodku Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu. Towarzyszyła jej wystawa dokumentów przygotowana przez Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska”, Parafię Ewangelicko-Augsburską w Radomiu i Archiwum Państwowe w Radomiu. Wygłoszono następujące referaty: ks. dr Dariusz Chwastek: „Znamiona tożsamości – diaspora ewangelicka”, prof. dr hab. Jacek Wijaczka: „Protestantyzm w regionie świętokrzyskim w XVI-XVII wieku (ze szczególnym uwzględnieniem dawnego powiatu radomskiego”; prof. dr hab. Tadeusz Stegner: „Ewangelicy w Radomiu i okolicach w pierwszej połowie XIX wieku”; dr Jürgen Hensel: „Rok 1915. koniec epoki kolonistów”; dr Sebastian Piątkowski: „Postawy i losy ewangelików regionu świętokrzyskiego w latach 1918-1950”; dr Adam Penkalla: „Cmentarz ewangelicki w Radomiu”

3. Sesja naukowa pt. DUCHOWIEŃSTWO ZAKONNE W PÓŁNOCNEJ MAŁOPOLSCE W XVI – XIX WIEKU. PRACA – MODLITWA – TRWANIE
(13 grudnia 2002 r.)

Całkowita zagłada przeważającej większości źródeł archiwalnych do dziejów Radomia i sąsiednich obszarów Północnej Małopolski w dobie I Rzeczypospolitej (spalonych przez Niemców w Archiwum Akt Dawnych w czasie Powstania Warszawskiego) wpłynęła w ogromnym stopniu na stan regionalnych badań historycznych nad tym okresem. Jednym z tematów, które nie stały się dotychczas przedmiotem szerzej zakrojonych studiów, są dzieje duchowieństwa zakonnego na wspomnianym obszarze. Dopiero w ostatnich latach rozpoczęto prowadzenie kompleksowych kwerend do tej tematyki w niektórych archiwach zakonnych i parafialnych, a także wyszukiwanie staropolskich anteriorów, dołączonych do akt wytworzonych w dobie nowożytnej. Sesja miała na celu przybliżenie historii zakonów męskich (bernardyni, dominikanie, pijarzy, paulini i in.) i żeńskich (benedyktynki, klaryski itd.) w XVI-XIX w., ich dziejów wewnętrznych, a także szeroko rozumianej obecności w życiu regionu. Zamiarem organizatorów było zaprezentowanie najnowszych badań, dotyczących m.in. składu społecznego i narodowościowego braci w poszczególnych domach zakonnych, ukazanie ich pracy na rzecz rozwoju oświaty i kultury, przedstawienie świątyń zakonnych jako miejsc kultu religijnego, wreszcie omówienie stanu majątkowego zgromadzeń, zarówno pod kątem zapisów i darowizn na ich rzecz, jak i ekonomicznego funkcjonowania wsi i folwarków. Sesja została zamknięta omówieniem wydarzeń mających miejsce w połowie XIX w., a więc kasat klasztorów i przejęcia majątku kościelnego na skarb państwa. Realizacja przedsięwzięcia w takiej formie pozwoliła na wymierne uzupełnienie stanu wiedzy nad życiem zakonnym Północnej Małopolski.

Sesja odbyła się 13 grudnia 2002 r. w auli Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Kolegium w Radomiu. Wygłoszono następujące referaty: prof. dr hab. Waldemar Kowalski: „Klasztor oo. bernardynów w Radomiu nekropolią szlachty regionu radomskiego w XVI-XVII wieku”, dr Dariusz Kupisz: „Sprawy zakonów na forum sejmiku opatowskiego w XVII-XVIII wieku”, dr hab. Zdzisław Pietrzyk: „Uciekamy się do świątobliwości waszi Oyca i Pana naszego”. Przyczynek do dziejów ss. benedyktynek warszawskich w XVII wieku”, prof. dr hab. Jerzy Flaga: „Działalność duszpasterska i kształt formacji intelektualnej zakonów w województwie sandomierskim w XVIII wieku”, dr Wojciech Kęder: „Stanisław August Poniatowski a Jasna Góra. Kryzys zakonu oo. paulinów w drugiej połowie XVIII wieku”, dr Sebastian Piątkowski: „Dobra ziemie zakonów diecezji sandomierskiej w dobie kasaty 1864 roku”

4. III Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. PROBLEMY PRAWNE, TECHNICZNE I EKONOMICZNE ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW
(16 października 2002)

W ramach realizacji niniejszego zadania Radomskie Towarzystwo Naukowe nawiązało współpracę z Wydziałem Materiałoznawstwa i Technologii Obuwia Politechniki Radomskiej i Polską Izbą Gospodarczą Ekorozwój. Wspólnie zorganizowano konferencję naukową, która odbyła się 4 października 2002 r. Patronat nad nią sprawowali m.in. Minister Środowiska, Prezydent Miasta Radomia i Starosta Radomski. Była to trzecia z cyklu konferencja poświęcona niniejszej problematyce. Jej celem była prezentacja rozwiązań prawnych, technicznych i ekonomicznych w zakresie zagospodarowania i utylizacji odpadów. Osiągnięcia w tej dziedzinie na szczeblach powiatów i gmin zaprezentowali przedstawiciele władz samorządowych. Minister Środowiska Stanisław Żelichowski omówił wybrane tematy polityki ekologicznej państwa w aspekcie przystąpienia do unii Europejskiej. Najnowszy stan badań przedstawili naukowcy z Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Radomskiej i Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii. Ponadto podczas konferencji miały miejsce wystąpienia przedstawicieli firm i zakładów zajmujących się utylizacją odpadów.

Jednym z celów konferencji jest szkolenie. Poprzez wystąpienia uznanych autorytetów organizatorzy starają się przybliżyć rozwiązania i tendencje o znaczeniu ponadregionalnym. W tym roku zaproszonymi gośćmi byli: Maria Suchy – Ekspert Komisji Sejmowej oraz Adam Ludwikowski – Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie. Przedstawili oni referaty dotyczące osadów ściekowych i odpadów stałych.

Podstawowym zadaniem w gospodarce odpadami jest zapobieganie ich powstawaniu oraz ograniczenie ich ilości. Powstające odpady należy przetwarzać, a w przypadku braku możliwości składować tak, aby przy ich wytwarzaniu, przetwórstwie i unieszkodliwianiu zapobiegać negatywnym skutkom ich oddziaływania na ludzi i środowisko przyrodnicze. Produkowane odpady charakteryzują się różnym stopniem toksyczności. Najważniejszym problemem jest wyłączenie odpadów niebezpiecznych ze strumienia innych odpadów. Do odpadów niebezpiecznych zalicza się te, które powodują zmiany chorobowe u ludzi i degradacje środowiska a także posiadają właściwości palne i wybuchowe. W zorganizowanej konferencji dominował wątek termicznej utylizacji odpadów. Jak wykazują doświadczenia europejskie, zastosowanie termicznej utylizacji odpadów, w tym także niebezpiecznych, ogranicza negatywny wpływ na środowisko w porównaniu ze składowaniem. Nowoczesne spalarnie spełniają rygorystyczne wymogi ograniczające emisję substancji szkodliwych, głównie do atmosfery, jak: tlenki azotu i siarki, metale ciężkie, dioksyny, pyły. Alternatywnym sposobem termicznej utylizacji odpadów jest ich spalanie w cementowniach. Podczas sesji omówiono także utylizację odpadów ściekowych, gdzie istotną rolę odgrywa rekultywacja biologiczna oraz przekształcanie odpadów ulegających biodegradacji w formie kompostowania i fermentacji.

Zorganizowana konferencja osiągnęła stawiane przed nią cele. Była źródłem informacji o gospodarce odpadami, a także o indywidualnych inicjatywach i przedsięwzięciach instytucji i organizacji, które często przekraczały granice naszego regionu. Zamiarem organizatorów jest kontynuacja realizowanego od trzech lat projektu osiągnięć prezentacja najnowszych osiągnięć w tej dziedzinie w kontekście kraju i regionu. Popularyzowaniu i poszerzaniu wiedzy o niniejszym zagadnieniu posłużą z pewnością dwie publikacje przygotowane przez organizatorów, które zawierają materiały konferencyjne.

Podczas sesji wygłoszono następujące referaty: Stanisław Żelichowski: „Wybrane aspekty polityki ekologicznej państwa w aspekcie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej”, Maria Suchy: „Ograniczenia techniczne, prawne i ekonomiczne w gospodarowaniu odpadami ściekowymi”, Adam Ludwikowski: „Problemy związane ze składowaniem odpadów w woj. mazowieckim”, Wiesław Mazurkiewicz: „Kompleksowy system gospodarki odpadami w regionie radomskim jako przesłanka dla pozyskiwania biopaliwa”, Piotr Wrzecioniarz: „System EKOMIX jako metoda pozyskiwania biopaliw z wykorzystaniem niekon-wencjonalnych źródeł energii”; Wojciech Jabłoński: „Biopaliwa – sposób na aktywizację i rozwój polskiej wsi oraz przeciwdziałanie narastającemu bezrobociu”, Mirosław Trznadel: „Paliwa i surowce dla przemysłu cementowego jako nowoczesna i bezpieczna metoda usuwania uciążliwych dla środowiska odpadów”, Maria Cichy: „Ograniczenia techniczne, prawne i ekonomiczne w gospodarce odpadami ściekowymi”, Witold Nagrodzki: „Lokalne osiągnięcia w ochronie środowiska”, Longina Zabrocka: „Rola bakterii w uzdatnianiu środowiska skażonego CR (VI)”, Ryszard Lipski i in. „Recykling gumy z opon samochodowych”, „Recykling materiałów polimerowych z odpadów elektrotechnicznych”, Marian Sułek i in.: „Gospodarka odpadami na terenie gmin”, Klaudia Lipiec i in.: „Wykorzystanie metody lizymetrycznej do określenia zagrożenia środowiska przez odpady garbarskie”

5. I Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna: LOGISTYKA – SYSTEMY TRANSPORTOWE – BEZPIECZEŃSTWO W TRANSPORCIE „LOGI-TRANS 2003”.
(22-25 października 2003 r.)

Konferencja pod tym tytułem odbyła się w dniach 22-25 października 2003 r. w Szczyrku. Została zorganizowana przez Towarzystwo oraz Wydział Transportu Politechniki Radomskiej i Komitet Transportu Polskiej Akademii Nauk, w udziałem przedstawicieli środowisk naukowych Słowacji i Węgier oraz licznych ośrodków Polski (Gdańsk, Kraków, Radom, Rzeszów, Warszawa, Wrocław i in.). W jej trakcie wygłoszono m.in. następujące referaty: prof. dr Libor Ižvolt, dr Jan Lelak – Experiences of reinforcing applications in the railway corridor Čadca – Zwardoń, dr Tamaś Hartványi, dr Lajos Tóth – Pytania metodologiczne tworzenia regionów Unii Europejskiej z logistycznego punktu widzenia, Martin Kment, David Svatos – Basic of supply chain menagement, Ryszard Kościelny – Ekonomiczne aspekty zastosowan nowoczesnej technologii w przeładunku towarów w transporcie dystrybucyjnym, Robert Marek – Alianse jako strategia obniżenia kosztów logistycznych na przykładzie przedsiębiorstw żeglugi morskiej, Maciej Mindur – Ocena wykorzystania funduszy unijnych przez Polskę ze szczególnym uwzględnieniem sektora transportu, Ireneusz Fechner – Problemy realizacyjne centrów logistycznych w Wielkopolsce, Leszek Mindur, Jerzy Wronka – Przesłanki rozwoju transportu kombinowanego w Europie, Andrzej Krzyszkowski – Badania sprzęgów wysokonapięciowych aswp3, Zbigniew Łukasik, Marek Kozłowski – Filtracja częstotliwościowa obrazów wad w ultradźwiękowych badaniach szyn kolejowych, Marek Pawełczyk – Pojazdy hybrydowe alternatywą dla pojazdów elektrycznych, Stanisław Przerembel – Analiza statystyczna parametrów techniczno-eksploatacyjnych współczesnego tramwaju, Cezary Skowroński – Przydatność indukcyjnych silników wielofazowych w trakcji elektrycznej, Ryszard Wołoszyn – Możliwość zastosowania gazu ziemnego jako paliwa silnikowego, Tomasz Ambroziak, Marian Jacyna – Wybrane aspekty organizacji centrów logistycznych, Mirosław Antonowicz – Trendy w logistyce transportu – wybrane zagadnienia, Krzysztof Bzdyra, Izabela Tomczuk, Zbigniew Banaszak Planowanie przewozów w systemach dystrybucji: zastosowanie technik programowania z ograniczeniami, Andrzej Marczuk, Tomasz Cisowski – Logistyka w transporcie zboża do młynów, Bernard Rzeczyński – Logistyczno-urbanistyczne uwarunkowania regionalnego transportu lotniczego (badania modelowe i rzeczywistość), Paweł Zając – Kierunki i uwarunkowania rozwojowe środków transportu bliskiego i magazynowania dla systemów współczesnej logistyki, Krzysztof Olejnik – Widoczność za cofającym samochodem osobowym jako element systemu bezpieczeństwa czynnego, Dariusz Podstawka, Andrzej Szpringer – Wojewódzkie Ośrodki Ruchu Drogowego, Status qou czy reforma, Andrzej Chwediuk – Źródła i sposoby ustalania danych o potokach pasażerów dla potrzeb systemu kolejowych przewozów regionalnych.

6. Konferencja naukowa pt. SPÓŁDZIELCZOŚĆ W POLSCE W XX WIEKU. HISTORIA – STAN OBECNY – PERSPEKTYWY ROZWOJU.
(6 listopada 2003 r.)

Konferencja pod tym tytułem odbyła się 6 listopada 2003 r. w budynku Wyższej Szkoły Handlowej w Radomiu; została zorganizowana przez tę uczelnię i Towarzystwo, we współpracy z Krajową Radą Spółdzielczą w Warszawie i spółdzielnią „Rolmlecz”. W jej trakcie referaty i komunikaty wygłosili: mgr Jerzy Jankowski, Szanse i perspektywy ruchu spółdzielczego w Polsce po transformacji ustrojowej lat dziewięćdziesiątych, dr Adam Piechowski, Źródła i nurty ideowe spółdzielczości w Europie i na ziemiach polskich, prof. dr hab. Emil Horoch, Polska Partia Socjalistyczna wobec spółdzielczości w okresie dwudziestolecia międzywojennego, mgr Anna Dłużewska, Rozwój organizacyjny i działalność spółdzielczości wiejskiej regionu radomskiego w latach 1918-1939, mgr Artur Jagiełło, Zasady funkcjonowania spółdzielczości usługowej w pierwszych latach PRL na przykładzie Spółdzielni Przewozowej „Tabor Konny” w Radomiu, Jan Pawelec, Zarys historii PPS „Społem” w Radomiu, mgr Tadeusz Balcerowski, Procesy integracyjne spółdzielczości mleczarskiej (na przykładzie „Rolmleczu”), prof. dr hab. Leszek Piątkowski, Idee spółdzielcze w myśli politycznej Władysława Gomułki, mgr Adam Duszyk, Jan Wolski. Życie i działalność ostatniego romantyka pracy, mgr Wiesław Chudoba, Koncepcje spółdzielcze w pracach Jerzego Kołakowskiego (Jerzego Karona), mgr Zbigniew Leśniewski, Józef Grzecznarowski – spółdzielca i budowniczy Radomia XX wieku. Konferencji towarzyszyła wystawa pn. „Dzieje polskiego ruchu spółdzielczego”, przygotowana przez Krajową Radę Spółdzielczą, którą zwiedziło ponad 500 osób.

7. Konferencja naukowa pt. POWSTANIE STYCZNIOWE W GUBERNI RADOMSKIEJ. WYDARZENIA – LUDZIE – KONTROWERSJE
(15 grudnia 2003 r.)

Przypadająca w 2003 r. 140 rocznica wybuchu powstania styczniowego skłaniała do podjęcia dyskusji nad tym wydarzeniem, jako jednym z najważniejszych w nowożytnej historii Polski. Choć literatura naukowa dotycząca powstania jest bardzo bogata, ostatnie szerzej zakrojone studia i analizy dotyczące tła, przebiegu i konsekwencji powstania w odniesieniu do terenu ówczesnej guberni radomskiej były podejmowane 20 lat temu. Pomimo, że wieńczące je publikacje przynoszą ogrom materiału informacyjnego, widoczny jest w nich wyraźny wpływ uwarunkowań społeczno-politycznych czasów, w których powstawały, co przejawia się przede wszystkim w interpretacjach i ocenach składu społecznego uczestników powstania, a zwłaszcza stosunku mieszkańców wsi do akcji militarnej. Podstawowym celem sesji stało się zatem udzielenie – w oparciu o materiały z terenu guberni radomskiej – odpowiedzi na pytanie, czy zasadne jest mówienie o powstaniu styczniowym jako o jedynym, monolitycznym zrywie, czy też bardziej właściwe byłoby ocenianie wydarzeń 1863-1864 jako dwóch powstań: szlachecko-mieszczańskiego i chłopskiego.

Omawiana konferencja odbyła się 15 grudnia 2003 r. w Ośrodku Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu. Obok Radomskiego Towarzystwa Naukowego jej współorganizatorami byli: wspomniany Ośrodek oraz III Liceum Ogólnokształcące im. Płk Dionizego Czachowskiego w Radomiu. W trakcie konferencji wygłoszono następujące referaty: Prof. dr hab. Wiesław Caban: Ziemianie – uczestnicy powstania listopadowego wobec powstania styczniowego, Dr Sebastian Piątkowski: Chłopi a powstanie styczniowe. W kręgu pytań o motywacje udziału w walkach oraz poparcia dla polityki rosyjskiej, Dr Lidia Michalska-Bracha: Powstanie styczniowe w poglądach i opiniach inteligencji, Mgr Przemysław Bednarczyk: Powstanie styczniowe w świadomości historycznej mieszkańców regionu radomskiego (stan miejsc pamięci narodowej z lat 1863-1864), Mgr Anna Dłużewska: Płk Dionizy Czachowski. Z problematyki weryfikacji danych biograficznych bohatera powstania styczniowego.

8. IV Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. PROBLEMY PRAWNE, TECHNICZNE I EKONOMICZNE ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW
(14 listopada 2003 r.)

W ramach realizacji niniejszego zadania Radomskie Towarzystwo Naukowe kontynuowało współpracę z Wydziałem Materiałoznawstwa i Technologii Obuwia oraz Wydziałem Mechanicznym Politechniki Radomskiej, Polską Izbą Gospodarczą „Ekorozwój” i Fundacją Ekologiczną „FER”. Wspólnie zorganizowano konferencję naukową, która odbyła się 14 listopada 2003 r. Patronat nad nią objęli: Wojewoda Mazowiecki, Prezydent Miasta Radomia i Rektor Politechniki Radomskiej. Była to czwarta z cyklu konferencja poświęcona niniejszej problematyce. Jej celem była prezentacja rozwiązań prawnych, technicznych i ekonomicznych w zakresie zagospodarowania i utylizacji odpadów. Osiągnięcia w tej dziedzinie na szczeblach powiatów i gmin zaprezentowali przedstawiciele władz samorządowych, a politykę państwową – reprezentanci administracji centralnej. Najnowszy stan badań przedstawili naukowcy z Politechnik: Częstochowskiej, Radomskiej, Świętokrzyskiej i Wrocławskiej oraz Prywatnej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska w Radomiu. Ponadto podczas konferencji miały miejsce wystąpienia przedstawicieli firm i zakładów zajmujących się utylizacją odpadów. .

Jak stwierdzono w podsumowaniu obrad, podstawowym zadaniem w gospodarce odpadami jest zapobieganie ich powstawaniu oraz ograniczenie ich ilości. Odpady należy przetwarzać, a w przypadku braku możliwości składować tak, aby przy ich wytwarzaniu, przetwórstwie i unieszkodliwianiu zapobiegać negatywnym skutkom ich oddziaływania na ludzi i środowisko przyrodnicze. Produkowane odpady charakteryzują się różnym stopniem toksyczności. Najważniejszym problemem jest wyłączenie spośród nich odpadów niebezpiecznych, czyli tych, które powodują zmiany chorobowe u ludzi i degradację środowiska, a także posiadają właściwości palne i wybuchowe. W zorganizowanej konferencji dominował wątek termicznej utylizacji odpadów. Jak wykazują doświadczenia europejskie, zastosowanie takiej technologii ogranicza negatywny wpływ na środowisko w porównaniu ze składowaniem. Nowoczesne spalarnie spełniają rygorystyczne wymogi ograniczające emisję substancji szkodliwych, głównie do atmosfery, jak: tlenki azotu i siarki, metale ciężkie, dioksyny, pyły. Alternatywnym sposobem termicznej utylizacji odpadów jest ich spalanie w cementowniach. Podczas konferencji omówiono także utylizację odpadów ściekowych, gdzie istotną rolę odgrywa rekultywacja biologiczna oraz przekształcanie odpadów ulegających biodegradacji w formie kompostowania i fermentacji.

Podczas sesji wygłoszono następujące referaty: Prof. dr hab. Józef Nita: Radom jako centrum regionalnego nowoczesnego systemu gospodarki odpadami, Mgr inż. Tadeusz Latalski, prof. dr hab. Janusz Kalotka: Instalacje techniczne i warunki eksploatacji wpływające na ograniczenie emisji w energetyce zawodowej, Prof. dr hab. Józef Bień, mgr Katarzyna Wystalska: Plazmowa witryfikacja odpadów niebezpiecznych, Dr inż. Krystyna Wagner-Kalotka, mgr inż. Katarzyna Tomczak: Zastosowanie mieszanek popiołówo-żużlowo-cementowych z Elektrowni Kozienice do budowy nasypów i dróg gminnych, Prof. dr Józef Śmiechowski, dr Jan Żarłok: Odpady przemysłu skórzanego – podział i ogólna charakterystyka, Prof. dr hab. Janusz Kalotka, mgr inż. Roman Adamiec: Wały przeciwpowodziowe z zastosowaniem materiałów inercyjnych z energetyki zawodowej, Mgr Michał Bławat, dr inż. Krystyna Wagner-Kalotka: Zagospodarowanie ubocznych produktów spalania węgla w krajach Unii Europejskiej, Dr Sławomir Bukowski, mgr Monika Kalotka-Tatar: Wpływ procesów międzynarodowej integracji gospodarczej na rozwój regionów w świetle teorii a polityka regionalna i fundusze strukturalne, Dr Janusz Litwin, Dr inż. Krystyna Wagner-Kalotka: Wpływ elektrociepłowni przemysłowych na jakość powietrza atmosferycznego w aglomeracjach miejskich, Dr Antoni Kuzioła: Ocena jakości odlewów precyzyjnych z wykorzystaniem mączki kwarcowej wtórnej do wykonania skorup odlewniczych, Prof. dr hab. Marian Sułek: Zwiększenie aktywności obywatelskiej na rzecz ochrony środowiska, Prof. dr hab. Marian Sułek: Aktywność społeczności lokalnej w realizacji programu gospodarki odpadami, Dr Martyna Wiśniewska, mgr Anna Wysocka: System gospodarki odpadami na Lubelszczyźnie, Mgr inż. Cezary Onyszczuk, dr inż. Krystyna Wagner-Kalotka: Radioaktywność naturalna popiołów lotnych, Dr hab. inż. Maria Żygadło, mgr inż. Hanna Łoboda: Bioreaktor jako nowoczesna forma eksploatacji składowisk, Mgr inż. Jolanta Latosińska, mgr Magdalena Woźniak, dr inż. Jarosław Gawdzik, dr hab. inż. Maria Żygadło: Kruszywo budowlane z udziałem osadu ściekowego – analiza zagrożeń środowiska, Prof. dr hab. Janusz Kalotka, dr inż. Marek Wisniewski: Model młyna węglowego MKM-33 do badań laboratoryjnych, Prof. dr Zygmunt Wirpsza: Wybrane problemy dorobku Zespołu Technologii Polimerów WMITO w zakresie przeróbki odpadów przemysłowych na tworzywa sztuczne, Dr Maria Krzętowska: Udział Politechniki Radomskiej w kształceniu kadr dla zrównoważonego rozwoju, Prof. dr hab. Janusz Kalotka, inż. Robert Gołubiec, dr inż. marek Wiśniewski: Odsiarczanie spalin metodą mokrą, Mgr inż. Anna Wójcik, mgr inż. Wiktor Kluziński: Odpady ściekowe z garbarni, Dr Andrzej Kowalczyk: Metody statystyczne wykorzystywane w systemie gospodarki odpadami komunalnymi na przykładzie Gminy Warszawa Bemowo.

9. Konferencja naukowa pt. PARAFIA KATOLICKA NA TLE PRZEMIAN SPOŁECZNO-POLITYCZNYCH I GOSPODARCZYCH CENTRALNYCH ZIEM POLSKICH W XVII-XIX WIEKU
(1 grudnia 2003 r.)

Radomskie Towarzystwo Naukowe wspólnie z radomskim Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie od kilku lat organizuje konferencje naukowe poświęcone dziejom Kościoła Katolickiego w Małopolsce i Mazowszu w XV-XX w. Duże zainteresowanie tą problematyką, owocujące wysoką frekwencją słuchaczy w trakcie obrad, skłania do podjęcia kolejnych tematów z tej sfery. W 2003 r. organizatorzy zamierzyli prześledzenie stanu badań nad podstawową jednostką administracyjno-organizacyjną Kościoła tj. parafią i podjęcie próby wypełnienia rysujących się tutaj luk badawczych, zwłaszcza w odniesieniu do centralnych ziem polskich.

Podstawowym celem konferencji było ukazanie szeroko rozumianego funkcjonowania parafii, zwłaszcza małomiasteczkowych i wiejskich, w związku z zachodzącymi na centralnych ziemiach polskich (pod terminem tym rozumiemy: do końca XVIII w. tereny archidiecezji: gnieźnieńskiej, krakowskiej i warszawskiej, obejmujące międzyrzecze Wisły i Pilicy , a także tzw. Zapilcze mazowieckie, natomiast od początków XIX w. diecezję kielecką i sandomierską) przemianami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi. W zakresie rzeczowym konferencja miała za zadanie przyczynić się do dostarczenia historykom i regionalistom informacji źródłowych oraz ujęć analitycznych z zakresu uposażenia i gospodarki parafialnej, problemów życia paraliturgicznego, wpływu uwarunkowań politycznych na pracę duszpasterską itd. Adresatami konferencji byli przedstawiciele lokalnych środowisk historyków i regionalistów, nauczyciele szkół ponadpodstawowych, studenci uczelni wyższych o profilu humanistycznym posiadających swe wydziały i filie w Radomiu (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), alumni Wyższego Seminarium Duchownego w Radomiu.

Konferencja odbyła się 1 grudnia 2003 r. w obiektach radomskiego Instytutu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Udział w niej wzięli naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach, pracownicy Archiwum Państwowego w Radomiu i lokalni historycy-regionaliści. W trakcie spotkania wygłoszono następujące referaty: Prof. dr hab. Zdzisław Pietrzyk: Parafie katolickie północnej Małopolski w dobie staropolskiej i nowożytnej: stan badań, baza źródłowa, potrzeby badawcze, Dr Jacek Pielas: Magnat i szlachcic a „jego” parafia w XVII-XVIII wieku w świetle archiwaliów wybranych rodzin szlacheckich województwa sandomierskiego, Dr Dariusz Kupisz: Gniewoszowie herbu Rawicz jako patroni parafii oleksowskiej w XV-XVII wieku, Dr Henryk Suchojad: Wyposażenie siedzib plebańskich w diecezji krakowskiej w XVII-XVIII wieku w świetle testamentów, Mgr Radosław Kubicki: Parafia w Opatowie w XVI-XVIII wieku. Wybrane zagadnienia społeczno-gospodarcze, Mgr Kazimierz Jaroszek: Ofiarność testamentowa mieszkańców guberni radomskiej na rzecz Kościoła w dobie rozbiorowej, Dr Sebastian Piątkowski: Sytuacja ekonomiczna ludności chłopskiej i służby folwarcznej w dobrach parafialnych diecezji sandomierskiej w pierwszej połowie XIX wieku, Dr Jacek Legieć: Przejmowanie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości parafialnych w guberni kieleckiej po 1865 roku.

10. Konferencja naukowa pt. ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI W REALIACH PRL-u
(8 czerwca 2004 r.)

Konferencja odbyła się dn. 8 czerwca 2004 r. w Ośrodku Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu. Obok Radomskiego Towarzystwa Naukowego i wspomnianego Ośrodka jej współorganizatorem był także Instytut Historii Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach. W trakcie obrad wygłoszono 13 wystąpień, przygotowanych przez pracowników naukowych Polskiej Akademii Nauk, Szkoły Nauk Społecznych przy Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Pamięci Narodowej (oddziały w Łodzi, Warszawie i Wrocławiu), Uniwersytetów: Warszawskiego i Szczecińskiego, Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach oraz przedstawicieli środowisk regionalnych. Zaprezentowane referaty dotyczyły zagadnień m.in. skali, motywów i konsekwencji przechodzenia ludności z terenów wiejskich do pracy w miastach, jej życia codziennego w nowych realiach (zachowanie elementów kultury wiejskiej, wpływy industrializacji), obyczajowości (religijność, ateizacja, kultura materialna), aktywności kierownictwa zakładów pracy oraz władz miejskich i państwowych w tworzeniu tzw. kultury robotniczej, nastrojów społecznych i postaw wobec nowej rzeczywistości (socjalistyczne współzawodnictwo pracy i in.), wreszcie zderzenia etosu robotnika i dotyczącej go oficjalnej propagandy z realiami (patologie społeczne i środowiskowe itd.). Podczas konferencji wygłoszono następujące referaty: mgr Błażej Brzostek: Wielkomiejska młodzież robotnicza lat pięćdziesiątych; dr Iwona Miernik: Działalność Państwowej Organizacji Imprez Artystycznych w środowiskach robotniczych (1950-1954); dr Grzegorz Miernik: Ofiary? Beneficjanci? Robotnicy wobec władzy stalinowskiej 1948-1956 (na przykładzie województwa kieleckiego); mgr Małgorzata Mazurek: Wybrane problemy codzienności przedsiębiorstwa socjalistycznego na przykładzie Zakładów im. Róży Luksemburg w Warszawie w okresie „małej stabilizacji”; prof. dr hab. Dariusz Jarosz: Trudności aprowizacyjne jako wyznacznik świadomości i zachowań robotników polskich (1945-1970); mgr Hubert Wilk: Propaganda współzawodnictwa pracy w Polsce w latach 1945-1956; prof. dr hab. Kazimierz Kozłowski: Strajki robotnicze na Pomorzu Zachodnim (1956-1970); dr Krzysztof Lesiakowski: Nastroje robotników łódzkich w okresie grudzień 1970 – luty 1971; dr Łukasz Kamiński: Dojrzewanie. Robotnicy między grudniem 1970 a sierpniem 1980; dr Maciej Tymiński, mgr Krzysztof Madej: Robotnicy wobec kradzieży mienia społecznego w PRL (1956-1970); dr Marek Wierzbicki: Robotnicy sześcioletniego realiach planu sześcioletniego (1950-1955) w świetle dokumentów Związku Młodzieży Polskiej; mgr Robert Kwiecień: Robotnicy przed Delegaturą Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym w Kielcach.

11. I Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. NOTARIAT I AKTA NOTARIALNE NA ZIEMIACH POLSKICH W XIX-XX WIEKU
(18 listopada 2004 r.)

Odbyta konferencja posiadała charakter interdyscyplinarny, łącząc zagadnienia z zakresu historii, prawa, bibliologii i źródłoznawstwa. Odbyła się ona dn. 18 listopada 2004 r. w Ośrodku Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu, a zorganizowały ją – oprócz RTN i wspomnianego Ośrodka: Krajowa Rada Notarialna w Warszawie, Okręgowa Izba Notarialna w Lublinie, Zakład Archiwistyki Instytutu Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Kolegium Licencjackie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Radomiu i Archiwum Państwowe w Radomiu. Na bazie ustaleń organizacyjnych wygłoszone referaty skupiono w jednym dniu, zapraszając do ich wygłoszenia pracowników Uniwersytetów: Jagiellońskiego, Rzeszowskiego, Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Archiwów Państwowych w: Kielcach, Lublinie i Radomiu. Konferencji towarzyszyła wystawa materiałów archiwalnych dotyczących dziejów notariatu. W przedsięwzięciu uczestniczyli m.in. przedstawiciele środowisk akademickich Kielc, Krakowa, Lublina, Łodzi, Radomia, Rzeszowa i Warszawy. W trakcie konferencji wygłoszono 9 wystąpień: prof. dr hab. Krzysztof Skupieński: Notariat i akta notarialne jako przedmiot badania historyka; prof. dr hab. Dorota Malec: Notariat w badaniach historyków prawa; dr Anna Dymmel: Akta notarialne w badaniach bibliologa; dr Szczepan Kozak: Możliwości wykorzystania metod komputerowych w badaniach nad notariatem galicyjskim; prof. dr hab. Krystyna Wróbel-Lipowa: Ubiór ludności miejskiej regionu środkowego Bugu w XVIII wieku w świetle źródeł pisanych; mgr Anna Jadeszko: Akta notarialne jako źródło do badań nad dziejami społeczności lokalnych Królestwa Polskiego w pierwszej połowie XIX w. (na przykładzie Kazimierza Dolnego); dr Krzysztof Latawiec: Akta notarialne jako źródło do badań nad ludnością rosyjską w Królestwie Polskim między powstaniem styczniowym a pierwszą wojna światową; mgr Anna Opara-Rak: Prowadzenie i przechowywanie akt notarialnych wytworzonych w latach 1918-1951 w świetle przepisów kancelaryjno-archiwalnych; dr Sebastian Piątkowski: Akta notarialne jako źródło do badań realiów społecznych i ekonomicznych Generalnego Gubernatorstwa 1939-1944 (przykład dystryktu radomskiego).

12. Konferencja naukowa pt. PRZEDSTAWICIELE WIELKIEJ WŁASNOŚCI ZIEMSKIEJ WOBEC PRZEMIAN SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH XVIII – XIX WIEKU
(7 grudnia 2004 r.)

Konferencja odbyła się 7 grudnia 2004 r. w Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu. Obok Radomskiego Towarzystwa Naukowego i wspomnianego Muzeum współorganizatorem przedsięwzięcia było również Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze. W trakcie konferencji zaprezentowano 7 referatów, przygotowanych przez pracowników naukowych Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach, Wyższej Szkoły Handlowej im. M.B. Markowskiego w Kielcach, Archiwum Państwowego w Radomiu oraz badaczy regionalnych. Ich tematyka dotyczyła zarówno zagadnień w pełnym tego słowa znaczeniu gospodarczych, jak i kwestii społecznych. W trakcie konferencji wygłoszono następujące referaty: prof. dr hab. Jerzy Piwek: Przedstawiciele wielkiej własności ziemskiej między Wisłą i Pilicą wobec postępu agrotechnicznego w pierwszej połowie XIX wieku; mgr Agnieszka Zarychta-Wójcicka: Działalność gospodarcza Dembińskich herbu Rawicz w dobrach ziemskich województwa sandomierskiego w XVIII-XIX wieku; prof. dr hab. Albin Koprukowniak: Działalność społeczno-oświatowa ziemianek – arystokratek na pograniczu Lubelszczyzny i Podlasia w połowie XIX wieku; dr Wojciech Saletra: Aktywność posłów – przedstawicieli wielkiej własności ziemskiej województw sandomierskiego i krakowskiego w sejmie powstańczym (1830-1831); dr Mariusz Nowak: Działalność społeczno-polityczna właściciela dóbr sancygniowskich Andrzeja Deskura w drugiej połowie XIX wieku; dr Andrzej Będziński: Wkład rodziny Gombrowiczów w rozwój przemysłu papierniczego w Królestwie Polskim w drugiej połowie XIX wieku.